Ο Δημήτρης Πετσετίδης, από το 1986, όταν δημοσίευσε σε ώριμη ηλικία την πρώτη συλλογή πεζών του, Δώδεκα στο δίφραγκο, εμμένει στη σύντομη πρόζα. Έχω επισημάνει και με άλλες ευκαιρίες ότι όσοι έχουν συμβάλει στην ανθοφορία του ελληνικού διηγήματος κατά τα τελευταία χρόνια (και ανάμεσά τους ο Πετσετίδης) στράφηκαν συνειδητά, γνωρίζοντας από μέσα τις σχέσεις ιδιοσυγκρασίας και γραφής, προς το διήγημα. Ο αφηγηματικός μινιμαλισμός, μ’ αυτή την έννοια, ανταποκρίνεται σε μια ορισμένη οπτική μικρογραφίας, όπου διευρύνονται και γίνονται καθαρότερες οι γραμμές ενός γεγονότος που διαφορετικά θα παρέμενε στη σκιά.

Η τεχνική αυτή ερμηνεία θα ήταν ημιτελής αν δεν παίρναμε υπόψη μας την προσωπική συμμετοχή του συγγραφέα, όχι με την έννοια ότι είναι κι αυτός παρών στην πλοκή, αλλά περισσότερο με την έννοια ότι γι’ αυτόν μεγαλύτερη σημασία έχει η ανάδειξη του συναισθηματικού εσωτερικού τοπίου. Με την πάροδο του χρόνου έδειξε ότι οι ιστορίες του σχηματίζουν έναν μυθικό τόπο, με πρόσωπα προερχόμενα από βιωματικά αποθησαυρίσματα και τοπία, τα οποία έχουν άμεση σχέση με τις μνημονικές καταβυθίσεις του περισσότερο στην αίσθηση ενός γεωγραφικού χώρου παρά στην περιγραφή του. Έτσι, είτε αναλαμβάνει να εξιστορήσει πρωτοπρόσωπα είτε υποδύεται το ρόλο του αθέατου αφηγητή ( και στο πρόσφατο βιβλίο του υπάρχουν διηγήματα και των δυο περιπτώσεων), δημιουργείται στον αναγνώστη η εντύπωση ότι υπάρχει ένας συλλογικός μνημονικός χρόνος απ’ όπου αντλούνται περιστατικά απώτερων ή νεότερων εποχών, και μάλιστα υπογραμμισμένα με ένα αίσθημα νοσταλγίας. Η άλλοτε σαφής και άλλοτε λιγότερο ευδιάκριτη αντιπαράθεση ανάμεσα στο τότε και το τώρα ορίζει και τη ρεαλιστική τεχνική του Δημήτρη Πετσετίδη, αφού όλες τις ιστορίες του τις διαπερνά μια κριτική στάση απέναντι στα τρέχοντα, με όλες τις πολιτικές και τις ηθικές συνδηλώσεις. Μάλιστα, από αυτή την άποψη, τα πεζά του Ο Σαμπατές ζει, αριστοτεχνικά αρθρωμένα και υποδειγματικά ζυγισμένα, μετουσιώνουν αλλογενή θρυλικά ή ονειρικά στοιχεία σε μια πραγματικότητα που μοιάζει απολύτως αληθοφανής, κατορθώνοντας να αναδείξουν την παραβολική δύναμη των κοινωνικών συμβόλων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο αντάρτης που πεθαίνει στα βουνά της Λακωνίας και που, όπως ο Τσε Γκεβάρα (Βαγγέλης Γκεβάρας αυτός) , εξακολουθεί ως διακείμενη μορφή της λαϊκής φαντασίας να ζει, όντας κατά κάποιο τρόπο ένα αρχέτυπο ελευθερίας.

Αλέξης Ζήρας

Περιοδικό «ΔΙΑΒΑΖΩ», τεύχος 398, Ιούλιος-Αύγουστος 1999